Vogelwacht Uffelte

Vogelwacht Uffelte nestkastverslag 2015

De nestkastencontrole is een activiteit waaraan al sinds 1973 jaarlijks door ongeveer 40 kinderen van de Oosterveldschool wordt deelgenomen.

Evenals in 2002 startten we omstreeks 18 april al met de controles. Het broedseizoen van de nestkastenbewoners is in 30 jaar ruim een week vervroegd. Bijvoorbeeld op de route Westerzand waren op 18 april in 12 van de 33 kastjes al eieren aanwezig; en in 14 van de 40 kastjes op de route Oosterzand I. Het zijn vooral de matkopmees, zwarte mees en boomklever die het eerst beginnen. Bijvoorbeeld op de route Rheebruggen had een paartje boomklevers op 28 april al 7 jongen. Dat paar moet in de 1e week van april al met het legsel zijn begonnen.

Het broedseizoen werd zowel voor de vogels als voor de kinderen en de leiders een succes. De belangstelling bleef tot de laatste controle goed (30 mei). Het was vooral op vrijdagavond een drukte van belang bij het vertrekpunt: de school. Het is een goede beslissing geweest jonge kinderen te laten deelnemen. Circa 40 kinderen uit de groepen 5,6 en 7 hebben het broedverloop van vogels als koolmees, bonte vliegenvanger en pimpelmees op de voet kunnen volgen.

breeding dove

Leiding

Ook dit jaar konden we een beroep doen op voldoende volwassenen om de kastjes te controleren. Een aantal van hen behoort tot de categorie echte doorzetters: A. Tiemens, A. Pouwels, J. Liezen, P. van Emmerick, Jan Veldman en J. Veldman-Gol.Janny ging ruim 25 jaar geleden als schoolkind mee op de route Oosterzand I vlak achter haar huis aan de Postweg. Na haar lagere schooltijd bleef ze elk voorjaar trouw de nestkastroute bezoeken, tot ze in ca. 1981 zelf de leiding op zich nam. Het kon niet anders dan dat ze haar echtgenoot Jan ook in het avontuur meesleepte (sinds 1986).

Overzicht I


Aantal kastjes per route + leiding

 

Route                          Aantal kastjes             Leiding

Oosterzand I                 40                                J. Veldman, mw. J. Veldman

Oosterzand II                29                                mw. G. Oeseburg, H. Tibben

Westerzand                  33                                A. Tiemens

Rheebruggen                46                                A. Pouwels, M. de Jong

Holtinge                        32                                P. van Emmerick, J. Liezen

Binnenveld I                  29                                D. Staphorst, mw. T. Staphorst

Binnenveld II                 32                                mw. W. Hoornstra, mw. M. Vingerhoets

Binnenveld III                62  +                           J. de Boer, mw. G. Glotzbach,   mw. L. Zondag

_____
Totaal                         303

 

Bezetting kastjes

In 2015 boekten we, wat het aantal geslaagde broedsels betreft, het beste resultaat sinds lange tijd. In 242 van de 303 aanwezige kastjes werden jongen grootgebracht = in 79% van de kastjes. Dat resultaat danken we niet alleen aan de vogels. Ook de controleurs spelen een belangrijke rol. Van hen wordt het volgende gevraagd: a) al ver voor de broedtijd alle kastjes schoonmaken, want in een kast met een oud nest wordt niet gebroed b) zorgen dat de spijkers niet te ver in de boom groeien, anders valt de kast steeds op de grond c) de deksels van de kastjes zekeren, o.a. met een steen. Dit om predatie door bijvoorbeeld eekhoorn of gaai te voorkomen. Dit jaar was dat goed in orde, want de leegstand was bijzondere laag: slechts 33 kastjes.Verstoring heeft meestal een natuurlijke oorzaak. Zo hebben de meeste leiders weer ervaren dat koolmees en bonte vliegenvanger soms letterlijk slag leveren om de kastjes. Er vallen zelfs slachtoffers bij.

Op de route Oosterzand II stonden de leiders voor een raadsel. Zonder aanwijsbare reden troffen ze in circa 5 kastjes verlaten eieren of dode jongen aan. Het is goed mogelijk dat een of beide ouders zijn gesneuveld door bijvoorbeeld een sperwer. De route Holtinge scoorde een bezettingspercentage van 90. Er werd zelfs niet een broedsel verstoord. Ook Rheebruggen scoorde weer hoog. De afwisseling in begroeiing (loof- en naaldhout) zorgt voor een hoge vogeldichtheid. Dat valt vooral af te lezen aan het aantal broedende pimpelmezen aldaar: 11.

Overzicht II Bezetting nestkasten 2007/2015

Jaar

Aantal

Leeg Verstoord Geslaagd Uitgedrukt         in %
2007 289 88 22 189 65%
2008 288 45 38 205 71%
2009 278 59 33 186 67%
2010 291 71 22 198 68%
2011 290 52 17 219 76%
2012 262 42 16 204 78%
2013 Geen goed overzicht i.v.m. MKZ-crisis
2014 305 46 42 217 71%
2015 303 33 28 242 79%

 

Resultaat per route

Op de route Oosterzand I heeft men over de bezetting nooit te klagen. De kastjes hangen vooral aan de bosrand, waar loof- en naaldhout elkaar afwisselen. Ieder jaar is het aantal bonte vliegenvangers hier vrijwel even hoog als het aantal koolmezen (14 p. nu). Het was opmerkelijk dat er dit jaar geen enkel paartje zwarte mezen een kastje betrok. Ook heeft nog steeds de boomklever een natuurlijke holte (van een bonte specht) verkozen boven een nestkast. Toch broedden er in bomen op deze route in 2015 wel 3 paren. Op de aangrenzende route (Oosterzand II) aan het einde van de Postweg hadden leiders en kinderen nog minder variatie in de soorten: koolmees, bonte vliegenvanger en zwarte mees. De laatste ontbrak bij de buren, maar was hier ruim vertegenwoordigd. Bij 2 paar volgde ook nog een 2e broedsel. Ook hier was de bonte vliegenvanger weer talrijk aanwezig: 11. Het is vreemd dat geen enkel paartje pimpelmezen hier een kastje betrok. De 2 speciale kastjes voor de grauwe vliegenvanger kunnen we hier beter weghalen; er wordt nooit gebruik van gemaakt. Ondanks de verstoringen waren de resultaten hier niet slecht.

Het opvallende van de route Rheebruggen is het grote aantal pimpelmezen: loofhout is ons inziens daarvoor verantwoordelijk. De kinderen kwamen hier erg aan hun trekken, want ze kregen maar liefst 6 soorten te zien, waaronder 3 paar boomklevers (!) en voor het eerst in 30 jaar een geslaagd broedgeval van een winterkoning. De ringmus was weer prominent aanwezig met 7 bezette kastjes. Op de route Binnenveld I werden de leiders (hr. en mw. Staphorst) enige weken vervangen door de hr. en mw. Nijdam. Zij zijn vast door hun enthousiaste zoon Rogier aangestoken en ook in 2004 zijn zij bereid te helpen bij de controle. Op deze route overheerste de koolmees. Gelukkig zorgde een boomklever nog voor afwisseling.In één kastje op deze route lagen 3 weken achtereen 3 eitjes (koolmees?) Dan kun je de 2e keer al concluderen dat er sprake is van verstoring en kun je het nest geheel verwijderen.

Binnenveld II bevindt zich in het centrale deel van dit natuurgebied. Maar liefst 6 soorten werden op deze route aangetroffen, waaronder zelfs 2 paartjes matkopmezen. In 3 kastjes werd wel genesteld, maar niet gebroed, terwijl slechts naar één kastje helemaal niet werd omgekeken. Eén kastje met jonge pimpelmezen was door een harde wind op de grond gevallen. De jongen werden in het op de grond liggende kastje toch nog gevoerd. Gelukkig kwamen de leiders de volgende dag op controle en konden de jongen alsnog uitvliegen.

Op de route Binnenveld III waren koolmees en bonte vliegenvanger in gelijke (hoge) aantallen vertegenwoordigd. Van de speciale spechtenkasten werd door de bonte spechten geen gebruik gemaakt. Ze verkozen toch liever een eigen uitgehakte holte in een berk. Er gingen 4 enthousiaste Havelter jongens mee op controle, die later zelf mogelijk een deel van de route voor hun rekening gaan nemen.

De nestkasten bij de Meeuwenkolonie Westerzand, werden goed bewoond. Ook hier was de bonte vliegenvanger vrij talrijk. De zwarte mees komt hier ook algemeen voor vanwege het vele naaldhout, waarin deze soort vooral foerageert. In dit deel van het bos wordt nog geen boomklever waargenomen, maar we kunnen er op wachten.

De route op Holtinge (omgeving Schaapskooi), werd dit jaar uitstekend bezet. Vooral het feit dat er geen enkele verstoring plaats vond, moet de leiders een deugd zijn. Dat was wel eens anders. Hier betrokken zelfs 2 boomklevers een kast en ook de matkop gaf weer acte de présence.

Hieronder ziet u het volledige overzicht van alle routes

Overzicht III  Resultaten per route

Oosterzand I Oosterzand II Rheebruggen Binnenveld I
Leiding J. Veldman

mw. J. Veldman

Mw. G. Oeseburg

H. Tibben

M. de Jong

A. Pouwels

D. Staphorst

Mw. T. Staphorst

Kastjes 40 29 46 29
Bewoond 37 26 43 25
Verstoord 5 6 3 5
Geslaagd 32 = 80% 20 = 69% 40 = 87% 20=69%
2e broedsel: geen 2e broedsel:

2x zwarte mees

2e broedsel: geen 2e broedsel:

1x zwarte mees

 

Paar Ei Jo. Paar Ei Jo. Paar Ei Jo. Paar Ei Jo.
Koolmees 14 121 109 5 37 20 12 117 114 10 103 92
Pimpelmees 3 36 36 11 120 112 3 29 28
Bonte v.v. 14 90 87 11 67 58 6 36 33 5 33 29
Zwarte mees 4 33 31
Matkopmees 1 9 7
Ringmus 7 34 31
Boomklever 3 22 22 1 6 4
Winterkoning 1 6 6

 

Binnenveld II Binnenveld III Westerzand Holtinge
Leiding mw. W. Hoornstra

mw.M. Vingerhoets

J. de Boer

mw. G. Glotzbach

mw. A.C.R. Zondag

A. Tiemens P. van Emmerick

J. Liezen

Kastjes 32 62 33 32
Bewoond 28 51 31 29
Verstoord 1 4 4
Geslaagd 27 = 84% 47 = 75% 27 = 82% 29 = 90%
2e broedsel;

1x zwarte mees

2ebroedsel:1x koolmees + 1x

bonte vliegenvanger

2e broedsel: – 2e broedsel:

1x koolmees

Paar Ei Jo. Paar Ei Jo. Paar Ei Jo. Paar Ei Jo.
Koolmees 9 74 69 20 153 143 7 63 57 14 133 125
Pimpelmees 6 70 62 8 74 62 5 60 49 4 43 39
Bonte v.v. 8 58 48 20 125 123 13 84 84 8 52 48
Zwarte mees 1 16 8 2 16 15
Matkop 2 16 15 1 8 8
Ringmus
Boomklever 1 7 6 1 8 7 2 14 10
Winterkoning
Totaal